Küresel Obezite Alarmı: Dünya Nüfusunun Sekizde Biri Obez

4 Mart Dünya Obezite Günü kapsamında yayımlanan güncel veriler, küresel ölçekte kilo fazlası ve obezitenin ulaştığı boyutu bir kez daha gözler önüne serdi. Son raporlara göre dünya genelinde her 8 kişiden 1’i obezite ile yaşıyor.

Yetişkinlerde iki kat, gençlerde dört kat artış

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 1990’dan bu yana yetişkinlerde obezite oranı iki kattan fazla artarken, ergenlerde bu artış dört katı buldu.

Bugün dünya genelinde 18 yaş üstü yaklaşık 2,5 milyar kişi fazla kilolu. Bunların 890 milyondan fazlası obez kategorisinde yer alıyor. Yetişkin nüfusun yüzde 43’ü fazla kilolu, yüzde 16’sı ise obez.

Çocuk ve ergenlerde tablo daha da çarpıcı: 5–19 yaş aralığında 390 milyondan fazla genç fazla kilolu, yaklaşık 160 milyonu ise obez. 1990’da bu yaş grubunda obezite oranı yalnızca yüzde 2 iken, 2022 itibarıyla yüzde 8’e yükseldi.

Obezite sadece kilo sorunu değil

DSÖ, obeziteyi “aşırı yağ birikimiyle karakterize kronik ve karmaşık bir sağlık sorunu” olarak tanımlıyor. Vücut kitle endeksine göre 25’in üzeri fazla kilolu, 30’un üzeri ise obez kabul ediliyor.

Obezite; tip 2 diyabet, kalp ve damar hastalıkları, bazı kanser türleri ve uyku bozuklukları gibi ciddi sağlık risklerini beraberinde getiriyor. Ayrıca kemik sağlığı, üreme sistemi ve hareket kabiliyeti üzerinde de olumsuz etkiler oluşturabiliyor.

Artık düşük ve orta gelirli ülkelerin de sorunu

Bir dönem daha çok yüksek gelirli ülkelerde görülen obezite, artık düşük ve orta gelirli ülkelerde de hızla yayılıyor. Afrika’da 5 yaş altındaki fazla kilolu çocuk sayısı 2000’den bu yana yüzde 12’nin üzerinde artış gösterdi. 2024 verilerine göre 5 yaş altı fazla kilolu veya obez çocukların neredeyse yarısı Asya’da yaşıyor.

Önlenebilir ve yönetilebilir bir hastalık

Uzmanlara göre obezite büyük ölçüde önlenebilir bir sağlık sorunu. Dengeli beslenme, şekerli içeceklerin sınırlandırılması, düzenli fiziksel aktivite ve ekran süresinin azaltılması temel önlemler arasında yer alıyor.

Hamilelik döneminde sağlıklı kilo takibi ve bebeklerin ilk 6 ay yalnızca anne sütüyle beslenmesi de erken dönemde riskin azaltılmasında önemli rol oynuyor.

Küresel eylem çağrısı

DSÖ, obeziteyle mücadele için küresel düzeyde daha güçlü politikalar geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor. Üye ülkeler tarafından belirlenen hedefler doğrultusunda, özellikle çocukluk çağı obezitesinin artışının durdurulması için acil ve kapsamlı adımlar atılması gerektiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre obezite krizi, yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal ve ekonomik boyutları olan küresel bir halk sağlığı sorunu olarak ele alınmalı.